ΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

Βασικές διαταραχές του μεταβολικού συνδρόμου είναι η παχυσαρκία (κυρίως η κεντρικού τύπου), η δυσλιπιδαιμία, η υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης. Κοινός παρανομαστής των διαταραχών αυτών είναι η παρουσία αντίστασης των περιφερικών ιστών, και κυρίως του μυϊκού ιστού, στη δράση της ινσουλίνης. Αυτή η ινσουλινοαντίσταση δεν είναι νόσος, είναι όμως κεντρική μεταβολική διαταραχή. Υπάρχει και μια σειρά διαταραχών που σχετίζονται με το μεταβολικό σύνδρομο και είναι η υπερουριχαιμία, το λιπώδες ήπαρ, η υπνική άπνοια, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, η αυξημένη πηκτικότητα του αίματος κ.λ.π.

Το μεταβολικό σύνδρομο είναι ένα παζλ μεταβολικών διαταραχών που οδηγούν αναπόφευκτα στην αθηρωμάτωση και την καρδιαγγειακή νόσο. Βασικές ψηφίδες αυτού του παζλ είναι η παχυσαρκία (κυρίως η κεντρικού τύπου), η δυσλιπιδαιμία, η υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης.

Κοινός παρανομαστής των διαταραχών αυτών είναι η παρουσία αντίστασης των περιφερικών ιστών (και κυρίως του μυϊκού ιστού) στη δράση της ινσουλίνης. Αυτή η ινσουλινοαντίσταση δεν είναι νόσος, είναι όμως κεντρική μεταβολική διαταραχή που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης των διαταραχών που συναποτελούν το μεταβολικό σύνδρομο, ενώ συνδέεται αιτιολογικά με τις διαταραχές αυτές. Σήμερα, εκτός των βασικών συνιστωσών του μεταβολικού συνδρόμου, αναφέρεται και μια σειρά άλλων διαταραχών που σχετίζονται με αυτό: η υπερουριχαιμία, το λιπώδες ήπαρ, η υπνική άπνοια, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, η αυξημένη πηκτικότητα του αίματος κ.λ.π.

Οι διαταραχές αυτές δεν οριοθετούν βεβαίως το μεταβολικό σύνδρομο, εντούτοις συνδέονται με αυτό, εξαιτίας της κοινής μεταβολικής τους αναφοράς, που είναι η ινσουλινοαντίσταση.

Το μεταβολικό σύνδρομο εμφανίζεται όταν γενετικώς επιρρεπή άτομα αποκτούν υπερβολικό βάρος, Κατ’ αυτόν τον τρόπον, παράγοντες όπως ή ανθυγιεινή διατροφή και η μειωμένη έως ανύπαρκτη σωματική δραστηριότητα διαμορφώνουν ένα «τοξικό» περιβάλλον που ραγδαία αυξάνει τη συχνότητα εμφάνισης του μεταβολικού συνδρόμου. Το 25% του πληθυσμού στην Αμερική ήδη εκτιμάται ότι παρουσιάζει μεταβολικό σύνδρομο. Στον σακχαρώδη διαβήτη ο επιπολασμός του μεταβολικού συνδρόμου φτάνει το 92%.

Υπάρχουν διάφορες προτάσεις τεκμηρίωσης του μεταβολικού συνδρόμου από μεγάλους οργανισμούς: WHO (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας), NCEP- ΑΤΡ III (Αμερικάνικη Επιτροπή Ειδικών).

Η κλινική ταξινόμηση του μεταβολικού συνδρόμου, που έχει προταθεί από αμερικανική επιτροπή ειδικών (ΝCΕΡ) προ τριετίας, ισχύει κυρίως έκτοτε, γιατί επιτρέπει τον εύκολο προσδιορισμό στην κλινική πράξη του μεταβολικού συνδρόμου.

ΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

Metabolic syndrome
Πάντως πρόσφατα οι διάφορες ταξινομήσεις συνδέονται και με διαφορετικές προσεγγίσεις σχετικά με τον μεταβολικό «πυροδοτητή» του μεταβολικού συνδρόμου. Η προσέγγιση του WHO ουσιαστικά θεωρεί την ινσουλινοαντίσταση πρωταρχικό αίτιο που οδηγεί σε λιπόλυση και λιποτοξικότητα,

Η προσέγγιση του NCEP θεωρεί την κοιλιακή παχυσαρκία αφετηριακή αιτία του μεταβολικού συνδρόμου, καθώς το μεγάλο κοιλιακό κύτταρο εκκρίνει κυττοκίνες, και κυρίως την πρωτεΐνη TNFα που επιδρά στον υποδοχέα της ινσουλίνης και συμβάλλει στη δημιουργία ινσουλινοαντίστασης. Επιπρόσθετα, η αυξημένη απελευθέρωση λιπαρών οξέων επί κοιλιακής παχυσαρκίας οδηγεί, αφενός μεν, σε αυξημένη σύνθεση τριγλυκεριδίων, αφετέρου δε, σε αυξημένη σύνθεση ειδικών αθηρωματογόνων μορίων (μικρές πυκνές LDL) και σε μείωση της προστατευτικής χοληστερίνης (HDL). Οι δυο αυτές προσεγγίσεις καταλήγουν και στη δημιουργία δυο οντοτήτων, οι οποίες αμφότερες ευοδώνουν την αθηρωματική διαδικασία: στον διαβήτη με μεταβολικό σύνδρομο και στο μεταβολικό σύνδρομο χωρίς διαβήτη.

Οι παράμετροι του μεταβολικού συνδρόμου με τη συνεπικουρία της αντίστασης στην ινσουλίνη των περιφερικών ιστών συμβάλλουν ιδιαίτερα στην αυξημένη συχνότητα της καρδιαγγειακής νόσου επί μεταβολικού συνδρόμου.

Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι το μεταβολικό σύνδρομο συνδέεται με τετραπλάσιο κίνδυνο στεφανιαίου θανάτου ενώ άλλες μελέτες διαπιστώνουν διπλασιασμό του κινδύνου στεφανιαίας νόσου όταν η παρουσία σακχαρώδη διαβήτη συνδυάζεται και με παρουσία μεταβολικού συνδρόμου.

Η θεραπεία του μεταβολικού συνδρόμου περιλαμβάνει τη βελτίωση της βασικής υποκείμενης μεταβολικής διαταραχής, δηλαδή της αντίστασης των περιφερικών ιστών στην δράση της ινσουλίνης Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την αλλαγή του τρόπου ζωής (ελάττωση του σωματικού βάρους και μέτρια καθημερινή σωματική άσκηση) και ενδεχομένως με φάρμακα (π.χ. γλιταζόνες) καθώς και με την αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου που συνυπάρχουν (αρτηριακή υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, κυρίως μείωση της LDL, διαβήτης), Η δίαιτα έχει μεγάλη συμβολή στη θεραπεία του μεταβολικού συνδρόμου, αφού οι υποθερμικές δίαιτες μειώνουν το σωματικό βάρος, την αρτηριακή πίεση, ενώ βελτιώνουν το λιπιδαιμικό προφίλ και τον γλυκαιμικό έλεγχο. Μείωση 5-7% του αρχικού βάρους σε παχύσαρκους είναι ικανή για να βελτιώσει σημαντικά όλες τις παραμέτρους του μεταβολικού συνδρόμου.
ΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ Πιθανή θεραπεία για τον διαβήτη τύπου 1- μορφή της νόσου κατά την οποία το πάγκρεας δεν παράγει ινσουλίνη με αποτέλεσμα οι ασθενείς να χρειάζεται να λαμβάνουν ενέσεις της ορμόνης εφ΄ όρου ζωής- πιστεύουν ότι βρήκαν ερευνητές του Ιατρικού Κέντρου Σαουθγουέστερν στο Πανεπιστήμιο του Τέξας. Οι επιστήμονες είδαν έπειτα από πειράματα σε ποντίκια ότι το μπλοκάρισμα της δράσης μιας ορμόνης που επίσης παράγεται από το πάγκρεας, της γλυκαγόνης, μπορεί να μετατρέψει τον διαβήτη τύπου 1 σε μια ασυμπτωματική διαταραχή και να καταργήσει την ανάγκη καθημερινών ενέσεων ινσουλίνης.

Η γλυκαγόνη προλαμβάνει την υπογλυκαιμία στα υγιή άτομα, ενώ στους ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 προκαλεί υψηλό σάκχαρο του αίματος. Τα νέα ευρήματα που δημοσιεύονται online στο επιστημονικό περιοδικό «Diabetes» (αναμένεται να παρουσιαστούν στο τεύχος Φεβρουαρίου του περιοδικού) μαρτυρούν ότι τελικώς η θεραπεία του διαβήτη δεν αποτελεί αποκλειστικώς θέμα της ινσουλίνης. «Επί έτη όλοι πιστεύουμε ότι η ινσουλίνη αποτελεί την πανίσχυρη ορμόνη χωρίς την οποία η ζωή δεν μπορεί να υπάρξει, ωστόσο δεν είναι έτσι τα πράγματα» ανέφερε ο κύριος ερευνητής της νέας, ανατρεπτικής μελέτης, καθηγητής Παθολογίας Ρότζερ Ούνγκερ και προσέθεσε: «Εάν ο διαβήτης προσδιορίζεται ως αποκατάσταση της ομοιόστασης της γλυκόζης στο φυσιολογικό, τότε η ανακάλυψή μας μπορούμε να θεωρήσουμε ότι είναι πολύ κοντά σε αυτό που ονομάζουμε “θεραπεία”».

Ο χρυσός κανόνας για την αντιμετώπιση του διαβήτη τύπου 1 είναι, από τότε που ανακαλύφθηκε η ινσουλίνη το 1922, η χορήγηση της ορμόνης στους ασθενείς. Ωστόσο ακόμη και η άριστη ρύθμιση του διαβήτη τύπου 1 μόνο με ινσουλίνη δεν μπορεί να αποκαταστήσει πλήρως την ανοχή στη γλυκόζη. Τα καινούργια ευρήματα μαρτυρούν ότι η καταστολή της δράσης της γλυκαγόνης επαναφέρει στο φυσιολογικό την ανοχή του οργανισμού στη γλυκόζη. Στο πλαίσιο των πειραμάτων τους οι ειδικοί από το Πανεπιστήμιο του Τέξας διερεύνησαν πώς ποντίκια γενετικώς τροποποιημένα ώστε να εμφανίζουν έλλειψη λειτουργικών υποδοχέων γλυκαγόνης αποκρίνονταν σε ένα τεστ ανοχής στη γλυκόζη (πρόκειται για το συμβατικό τεστ στο οποίο υποβάλλονται και οι άνθρωποι για διάγνωση του διαβήτη και του διαβήτη της εγκυμοσύνης). Η συγκεκριμένη εξέταση μετρά την ικανότητα του σώματος να μεταβολίζει τη γλυκόζη και να την αποβάλλει από την κυκλοφορία του αίματος.

Οι ερευνητές είδαν ότι ποντίκια που παρήγαγαν φυσιολογικά ινσουλίνη αλλά δεν διέθεταν λειτουργικούς υποδοχείς γλυκαγόνης εμφάνιζαν φυσιολογική απόκριση στην εξέταση. Ωστόσο, όπως προέκυψε, ακόμη και ποντίκια των οποίων τα ινσουλινοπαραγωγά β-κύτταρα είχαν καταστραφεί με αποτέλεσμα να μην παράγουν ινσουλίνη, είχαν φυσιολογική απόκριση στο τεστ ανοχής στη γλυκόζη. Τα ποντίκια αυτά δεν παρήγαγαν ούτε ινσουλίνη ούτε γλυκαγόνη, ωστόσο δεν ανέπτυξαν διαβήτη.

«Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι εάν δεν υπάρχει γλυκαγόνηδεν πειράζει ακόμη και αν δεν γίνεται παραγωγή ινσουλίνης από τον οργανισμό» σημείωσε ο δρ Ούνγκερ και έσπευσε να προσθέσει ότι αυτό δεν σημαίνει ότι η ινσουλίνη είναι μια άχρηστη ορμόνη. «Ωστόσο σε ό,τι αφορά τον μεταβολισμό της γλυκόζης ο ρόλος της είναι να ελέγχει τη γλυκαγόνη. Ετσι όταν δεν υπάρχει γλυκαγόνηδεν είναι απαραίτητη και η ινσουλίνη».

Ο καθηγητής ελπίζει ότι τα ευρήματα της ομάδας του θα οδηγήσουν κάποια ημέρα σε θεραπείες που θα μειώνουν ή και θα εκμηδενίζουν την ανάγκη χορήγησης ινσουλίνης στα διαβητικά άτομα.

Συγκρινόμενη με την υποδορίως χορηγούμενη ανθρώπινη ινσουλίνη ταχείας δράσης (Actrapid, Humulin Regular), η εισπνεόμενη ινσουλίνη παρουσιάζει ταχύτερη έναρξη δράσης και ταχύτερη επίτευξη μέγιστης συγκέντρωσης ινσουλίνης στο αίμα. Συγκρινόμενη με τα ανάλογα ινσουλίνης ταχείας δράσης (Ηumalog, Novorapid), η εισπνεόμενη παρουσιάζει ταχύτερη έναρξη δράσης αλλά βραδύτερο χρόνο επίτευξης της μέγιστης δράσης. Η διάρκεια δράσης της είναι συγκρίσιμη με την ινσουλίνη ταχείας δράσης (3-4 ώρες) και συνεπώς μπορεί να χορηγηθεί ως προγευματική ινσουλίνη, αντικαθιστώντας την ταχείας δράσης υποδόρια ινσουλίνη που δίδεται πριν το γεύμα. Αντί δηλαδή για ένεση πριν το γεύμα, το άτομο με διαβήτη παίρνει την αντίστοιχη δόση ινσουλίνης με εισπνοή μέσω της ειδικής συσκευής, και μάλιστα ακριβώς πριν το γεύμα, χωρίς να περιμένει καθόλου, γιατί η έναρξη δράσης της είναι άμεση.
Ποιοι διαβητικοί μπορούν να ωφεληθούν από τη χορήγηση εισπνεόμενης ινσουλίνης;

Πολλές μελέτες μέχρι τώρα έδειξαν ευνοϊκά βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της εισπνεόμενης ινσουλίνης σε άτομα με τύπο 1 και 2 σακχαρώδη διαβήτη. Σε άτομα με διαβήτη τύπου 2, στα οποία η κλασσική θεραπεία με αντιδιαβητικά χάπια είχε αποτύχει, η χορήγηση εισπνεόμενης ινσουλίνης σε συνδυασμό με χάπια βελτίωσε σημαντικά το σάκχαρο και τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη. Ομοίως, η εισπνεόμενη ινσουλίνη χορηγούμενη πριν τα γεύματα σε άτομα που έπαιρναν ήδη ινσουλίνη μακράς διάρκειας δράσης είχε παρόμοια ευνοϊκά αποτελέσματα σε σχέση με αυτούς που έκαναν υποδόρια ινσουλίνη ταχείας δράσης πριν τα γεύματα. (Η πρώτη ομάδα έκανε μία ένεση ινσουλίνης και τρεις δόσεις εισπνεόμενης, ενώ η δεύτερη τέσσερις ενέσεις ινσουλίνης!). Ακόμη και σε άτομα με διαβήτη τύπου 1 και πολλαπλές ενέσεις ινσουλίνης (εντατικοποιημένη ινσουλινοθεραπεία), η αντικατάσταση των ενέσεων ταχείας δράσης ινσουλίνης πριν τα γεύματα με εισπνεόμενη ινσουλίνη προκάλεσε παρόμοια μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης, καθώς και παρόμοια μείωση του μεταγευματικού σακχάρου, το οποίο θεωρείται σήμερα υπεύθυνο για τις αγγειακές επιπλοκές του διαβήτη.
Ποιες είναι οι ανεπιθύμητες ενέργειες της εισπνεόμενης ινσουλίνης;

Η υπογλυκαιμία, η αύξηση του σωματικού βάρους και ο βήχας είναι οι πιο σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες της εισπνεόμενης ινσουλίνης. Η συχνότητα της υπογλυκαιμίας δε διαφέρει ανάμεσα σ’ αυτούς που κάνουν ενέσιμη ινσουλίνη και σ’ αυτούς που παίρνουν την εισπνεόμενη. Όμως ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας από την εισπνεόμενη ινσουλίνη είναι μεγαλύτερος εάν αυτή συνδυασθεί με αντιδιαβητικά χάπια και απαιτείται αυξημένη επαγρύπνηση από μέρους του ασθενούς και του ιατρού. Η αύξηση του σωματικού βάρους με την εισπνεόμενη ινσουλίνη είναι συνήθως λίγο μεγαλύτερη απ’ ότι με την ενέσιμη. Η συχνότητα του βήχα δεν ξεπερνά το 15% και σπάνια είναι έντονος ώστε να οδηγήσει σε διακοπή της.
Πόσο ασφαλής είναι η εισπνεόμενη ινσουλίνη για το αναπνευστικό σύστημα;

Ο λόγος που καθυστέρησε τόσο πολύ η εισαγωγή της εισπνεόμενης ινσουλίνης στην αγορά ήταν οι φόβοι που υπήρχαν όσον αφορά στην επίδρασή της στους πνεύμονες μετά από μακροχρόνια χορήγηση. Από τις μέχρι τώρα μελέτες δε διαπιστώθηκε δυσμενής επίδραση στις λειτουργικές δοκιμασίες των πνευμόνων (σπειρομέτρηση και διαχυτική ικανότητα). Ερευνητικά δεδομένα έχουν τεκμηριώσει την ασφάλεια συνεχούς χορήγησής της για διάστημα μεγαλύτερο από 4 έτη. Σε καμία όμως μελέτη μέχρι τώρα δε χορηγήθηκε εισπνεόμενη ινσουλίνη σε διαβητικούς με συνυπάρχοντα αναπνευστικά νοσήματα, π.χ. χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή βρογχικό άσθμα. Συνεπώς, δεν πρέπει να χορηγηθεί σε άτομα με τέτοια νοσήματα μέχρι να αποδειχθεί η ασφάλειά της. Πριν την έναρξη χορήγησής της, θα πρέπει να διενεργείται έλεγχος αναπνευστικής λειτουργίας με σπειρομέτρηση, η οποία πρέπει να επαναλαμβάνεται ανά 6-12 μήνες για έγκαιρη ανίχνευση πιθανού προβλήματος.
Μπορούν οι καπνιστές να χρησιμοποιήσουν την εισπνεόμενη ινσουλίνη;

Οι μέχρι τώρα μελέτες σε πειραματόζωα και ανθρώπους έχουν δείξει ότι ο καπνός αυξάνει τη διαπερατότητα των κυψελίδων, με αποτέλεσμα οι απαιτούμενες δόσεις εισπνεόμενης ινσουλίνης να είναι σημαντικά μικρότερες (έως και πέντε φορές σε σχέση με μη καπνιστές). Έτσι αυξάνει υπέρμετρα ο κίνδυνος σοβαρής υπογλυκαιμίας. Επειδή λοιπόν η απορρόφησή της και η είσοδος στην κυκλοφορία του αίματος δεν είναι προβλέψιμη, δε συνιστάται η χορήγησή της σε καπνιστές διαβητικούς. Η εισπνεόμενη ινσουλίνη μπορεί να χορηγηθεί εφόσον ο διαβητικός έχει διακόψει το κάπνισμα τουλάχιστον 6 μήνες πριν. Να λοιπόν ακόμη ένας λόγος να διακόψει ένας διαβητικός το κάπνισμα.
Είναι ασφαλής η εισπνεόμενη ινσουλίνη σε παιδιά και έγκυες με σακχαρώδη διαβήτη;

Λόγω έλλειψης σχετικών μελετών, δε συνιστάται προς το παρόν σε παιδιά και κυοφορούσες με διαβήτη.
Συμπερασματικά

λοιπόν μπορούμε να πούμε ότι η εισπνεόμενη ινσουλίνη μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική λύση στην ινσουλίνη ταχείας δράσης με ισάξια δραστικότητα και ασφάλεια συγχορηγούμενη είτε με ενδιάμεσης ή μακράς δράσης ινσουλίνη, που χορηγείται υποδορίως, είτε με αντιδιαβητικά δισκία. Δε φαίνεται να επηρεάζει τις πνευμονικές λειτουργίες, αλλά δε συστήνεται προς το παρόν σε άτομα με πνευμονοπάθειες, σε παιδιά και σε καπνιστές. Η αποδοχή της από τους διαβητικούς από τη μέχρι τώρα χρησιμοποίησή της υπήρξε ικανοποιητική. Η θεραπευτική μας φαρέτρα λοιπόν εμπλουτίζεται με ένα ευμενώς αποδεκτό από τους διαβητικούς όπλο θεραπείας του διαβήτη, που η χρησιμοποίησή του υπό την καθοδήγηση εδικού διαβητολόγου απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, ώστε η χρήση του να μην ακυρώσει τις προσδοκίες που έχουν δημιουργηθεί.

Το πρώτο βήμα στην αντιμετώπιση του διαβήτη τύπου 2 είναι η έναρξη μιας πιο υγιεινής δίαιτας και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας. Σε υπέρβαρα άτομα με διαβήτη τύπου 2 η απώλεια βάρους είναι ζωτικής σημασίας. Αν αυτές οι παρεμβάσεις δεν καταφέρουν να ελέγξουν αποτελεσματικά τη γλυκόζη του αίματος, απαιτείται θεραπεία με από του στόματος υπογλυκαιμικούς παράγοντες (αντιδιαβητικά δισκία) και/ή ινσουλίνη. Τα ονόματα των διαφόρων κατηγοριών δισκίων που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2 καθώς και η δράση τους αναφέρονται παρακάτω:

Σουλφονυλουρίες: είναι τα ευρύτερα χρησιμοποιούμενα δισκία. Η κύρια δράση τους είναι να διεγείρουν το πάγκρεας να παράγει περισσότερη ινσουλίνη.
Ρυθμιστές Μεταγευματικής Υπεργλυκαιμίας: δρουν επίσης στο πάγκρεας διεγείροντας την έκκριση ινσουλίνης από τα β-κύτταρα (αλλά προσδένονται σε διαφορετικό σημείο από τις σουλφονυλουρίες), όταν λαμβάνονται μαζί με τα γεύματα. Το αποτέλεσμά τους εκφράζεται πρώτιστα στα επίπεδα γλυκόζης αίματος μετά το γεύμα.
Διγουανίδες: προάγουν την απορρόφηση της γλυκόζης από τα κύτταρα και μειώνουν την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ. Χρησιμοποιούνται κυρίως στους παχύσαρκους διαβητικούς τύπου 2 που αποτυγχάνουν να χάσουν βάρος.
Ευαισθητοποιητές Ινσουλίνης: Βελτιώνουν την ευαισθησία των ιστών στην ινσουλίνη και έτσι προάγουν τη δράση της στην περιφέρεια.
Αναστολείς των α-γλυκοσιδασών: μειώνουν την απορρόφηση των υδατανθράκων από το έντερο.

Όταν επιλέγεται φαρμακευτική αγωγή για τη βελτίωση του ελέγχου των επιπέδων γλυκόζης υπάρχουν οι εξής δυνατότητες:

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΙΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΔΙΣΚΙΑ

Θεραπεία με έναν τύπο αντιδιαβητικού δισκίου
Θεραπεία με συνδυασμό αντιδιαβητικών δισκίων
Θεραπεία μόνο με ινσουλίνη ή σε συνδυασμό με αντιδιαβητικά δισκία

Εκτός από την ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης, στη θεραπεία του τύπου 2 διαβήτη πρέπει να αντιμετωπίζονται και όλοι οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη επιπλοκών όπως η αρτηριακή πίεση, η δυσλιπιδαιμία και το κάπνισμα.
Τα δισκία κάθε είδους είναι αποτελεσματικά όσο το πάγκρεας του ατόμου με διαβήτη τύπου 2 μπορεί να παράγει αρκετή ινσουλίνη. Στη συντριπτική πλειοψηφία των ατόμων με διαβήτη τύπου 2, τα δισκία βαθμιαία σταματούν να έχουν αποτέλεσμα, οπότε η θεραπεία με ινσουλίνη είναι η μόνη εναλλακτική λύση.
Ακόμη, υπάρχουν περίοδοι- όπως κατά τη διάρκεια σοβαρής νόσου- που μια κατά τα άλλα αποτελεσματική θεραπεία με δισκία πρέπει να διακοπεί προσωρινά και να αντικατασταθεί με ινσουλινοθεραπεία.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΑΝΤΙΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΔΙΣΚΙΑ

Διαβήτης: Η θεραπεία με ινσουλίνη
Η απόλυτη έλλειψη ινσουλίνης χαρακτηρίζει τον διαβήτη τύπου 1 (που παλαιότερα αποκαλούσαμε «νεανικό ή ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη»), ενώ στο διαβήτη τύπου 2 («των ενηλίκων») παρατηρείται η αδυναμία της ινσουλίνης να παίξει το ρόλο της. Στον διαβήτη τύπου 2, όταν δεν υπάρχει επαρκής ρύθμιση της γλυκόζης, κάνει την εμφάνισή της η χρόνια υπεργλυκαιμία, μία κατάσταση που συνδέεται με δυσλειτουργία των β-κυττάρων του παγκρέατος και απώλεια της ικανότητάς τους να εκκρίνουν ινσουλίνη. Αυτό ενεργοποιεί ένα φαύλο κύκλο: το υψηλό σάκχαρο προκαλεί εξάντληση των β-κυττάρων λόγω αυξημένων απαιτήσεων, οπότε τα άτομα με διαβήτη παρουσιάζουν προοδευτική και συχνά έντονη ανεπάρκεια ινσουλίνης, με συνέπεια να χρειάζονται τελικά τη χορήγηση ινσουλίνης προκειμένου να διατηρούν τις τιμές του κλασικού δείκτη της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1C) χαμηλότερες από το όριο του 7%.

Η ινσουλίνη σήμερα αποτελεί όχι μόνο το πιο δραστικό υπογλυκαιμικό φάρμακο που διαθέτουμε στο θεραπευτικό μας οπλοστάσιο, αλλά και έναν σημαντικό παράγοντα που βοηθά τα β-κύτταρα του παγκρέατος από τη μείωση της λειτουργικότητάς τους και μπορεί με τον τρόπο αυτό να τροποποιήσει την έκβαση του διαβήτη. Οπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας, κ. Ι. Ιωαννίδης, παθολόγος -διαβητολόγος και υπεύθυνος του Ιατρείου Σακχαρώδη Διαβήτη και Παχυσαρκίας στο Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. Ιωνίας, «σε μεγάλες κλινικές μελέτες έχει αποδειχθεί πως η θεραπεία με ινσουλίνη είναι αποτελεσματικότερη από άλλες κλινικές επιλογές που περιλαμβάνουν τη σωστή διατροφή, τη σωματική άσκηση ή τα αντιδιαβητικά χάπια. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, ποσοστό μόλις 9% των ατόμων με διαβήτη που αρκούνται μόνο σε διατροφικές προσαρμογές πέτυχαν μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης κάτω από 7%, ενώ και η πλειονότητα (53%) από εκείνους που ελάμβαναν αντιδιαβητικά δισκία χρειάστηκαν θεραπεία με ινσουλίνη εντός 6 ετών. Οσο, μάλιστα, πιο έγκαιρα ληφθεί η απόφαση θεραπείας με ινσουλίνη τόσο μεγαλύτερη είναι η προστασία από επιπλοκές του διαβήτη».

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

Σε αρκετές, όμως, περιπτώσεις, τόσο μεταξύ των ιατρών όσο και μεταξύ ατόμων με διαβήτη, υπάρχουν επιφυλάξεις ως προς την έναρξη ινσουλίνης ως πρώιμης θεραπευτικής παρέμβασης, ακόμα και όταν τα αντιδιαβητικά χάπια αποτυγχάνουν να ρυθμίσουν ικανοποιητικά τα επίπεδα γλυκόζης αίματος. Πολλοί ασθενείς διστάζουν να λάβουν αγωγή με ινσουλίνη λόγω του φόβου για επιδείνωση της νόσου ή λόγω των καθημερινών υποδόριων ενέσεων, ενώ και ορισμένοι ιατροί αμφιταλαντεύονται, φοβούμενοι την πιθανότητα αύξησης του σωματικού βάρους ή εκδήλωσης επεισοδίων υπογλυκαιμίας που κλινικά μπορούν να εξελιχθούν σοβαρότατα. Ετσι, «ο κόσμος έμαθε να ζει με τον μύθο ότι η έγκαιρη θεραπεία με ινσουλίνη είναι κατάλληλη μόνο για μεμονωμένες περιπτώσεις»
Η έγκαιρη, πρώιμη (με την έννοια νωρίτερη σε σχέση με τα «παραδοσιακά» σχήματα) έναρξη ινσουλίνης σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 μπορεί να προσφέρει σημαντική βοήθεια στην πρόληψη και αντιμετώπιση μακροχρόνιων επιπλοκών του διαβήτη και στον ουσιαστικό έλεγχό του, χωρίς να συνδυάζεται με αύξηση βάρους, οιδήματα και συχνές υπογλυκαιμίες που ταλαιπωρούν τους εμπλεκόμενους και τις οικογένειές τους.
ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

Στον τύπο ΙΙ διαβήτη, ο οργανισμός παράγει μεν ινσουλίνη αλλά δεν μπορεί να τη χρησιμοποιήσει για ελέγξει το σάκχαρό του.

Ο τύπος ΙΙ λέγεται επίσης και “μη-ινσουλινοεξαρτώμενος διαβήτης” γιατί τα άτομα που τον έχουν δεν χρειάζεται να κάνουν καθημερινά ενέσεις ινσουλίνης για να ζήσουν. Πάντως, πολλά άτομα με τύπο ΙΙ μπορεί κάποια στιγμή να χρειασθεί να κάνουν ενέσεις ινσουλίνης ή πρόσκαιρα ή και συνεχώς. Τα άτομα αυτά συχνά αναφέρουν ότι εφόσον αρχίσουν τις ενέσεις ινσουλίνης αισθάνονται καλύτερα.

Ο τύπος ΙΙ είναι η συχνότερη μορφή διαβήτη καθώς αφορά πάνω από το 90% (9 στους 10) των διαβητικών. Ο τύπος ΙΙ είναι πιθανότερο να παρατηρηθεί σε άτομα:

• άνω των 40 χρόνων
• με υψηλή αρτηριακή πίεση
• παχύσαρκα
• με ιστορικό διαβήτη στην οικογένεια τους
• που εμφανίζουν βαριά λοίμωξη ή τραυματισμό
• που παρουσίασαν διαβήτη στην εγκυμοσύνη
• που γέννησαν τελειόμηνα νεογνά βάρους άνω των 4 κιλών

Κάθε κοντινός συγγενής σας (γονείς, αδέλφια, παιδιά) που έχει τρεις ή περισσότερους από τους παραπάνω παράγοντες κινδύνου πρέπει να ελεγχθεί μήπως έχει διαβήτη.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα του τύπου ΙΙ διαβήτη μπορεί εύκολα να μας ξεφύγουν. Συνήθως περνάει αρκετός καιρός μέχρι να ενταθούν και να γίνουν αντιληπτά. Σ’ αυτά περιλαμβάνονται :

• αίσθημα κούρασης
• συχνές λοιμώξεις-πληγές και ουλές που καθυστερούν να κλείσουν
• ξηρό δέρμα με κνησμό (φαγούρα)
• “μουδιάσματα” ή “μυρμηκιάσματα” στα χέρια ή στα πόδια
• θαμπή όραση
• σεξουαλικής φύσης προβλήματα
• πολυφαγία
• πολυδιψία ή πολυουρία

• Τρώτε μεσογειακά: προτιμήστε τα όσπρια, τα φρούτα, τα λαχανικά, το ελαιόλαδο.
• Αποφύγετε τα έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα, καθώς και οτιδήποτε περιέχει πολλά λιπαρά, αλάτι, ζάχαρη.
• Αποφύγετε τα τηγανητά. Μαγειρέψτε στον ατμό, στον φούρνο, στη σχάρα.
• Τρώτε σε τακτικές ώρες και μην παραλείπετε γεύματα. Ιδανικά, θα πρέπει να παίρνετε πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό και ενδιαμέσως ένα σνακ (προτιμήστε φρούτο).
• Πίνετε τουλάχιστον 6-8 ποτήρια νερό την ημέρα.
• Περιορίστε την καφεΐνη (καφέδες, τσάι, αναψυκτικά τύπου κόλα).
• Ασκηθείτε. Επιλέξτε ένα σπορ που σας ταιριάζει (για να έχετε λιγότερες πιθανότητες να σταματήσετε έπειτα από λίγο…). Περπατήστε τουλάχιστον για 30 λεπτά καθημερινά και μη χρησιμοποιείτε συχνά τον ανελκυστήρα.
• Συνειδητοποιήστε πόσες ώρες μπορεί να είστε καθηλωμένοι μπροστά στην τηλεόραση ή στην οθόνη του υπολογιστή και κάντε κάτι για να αλλάξετε αυτή την κατάσταση.
• Μην καπνίζετε!
• Αν αποφασίσετε να κάνετε δίαιτα, μην παρασυρθείτε από τον πειρασμό να χάσετε βάρος γρήγορα. Οι αυστηρές δίαιτες δίνουν θεαματικά αποτελέσματα που διαρκούν λίγο. Επιλέξτε συστηματικές διατροφικές αλλαγές τις οποίες θα μπορέσετε να διατηρήσετε σε βάθος χρόνου.
• Έστω και αν αυτό ακούγεται ανεδαφικό με δεδομένες τις συνθήκες της ζωής μας, προσπαθήστε να ελαττώσετε το άγχος.

Και ένα τσιγάρο βλάπτει
Είναι πλέον κοινό μυστικό ότι το κάπνισμα και τα καρδιαγγειακά πάνε χέρι χέρι. Ποιος θα περίμενε όμως ότι αρκούν ένα με τέσσερα τσιγάρα την ημέρα για να τριπλασιαστεί ο κίνδυνος που διατρέχει κάποιος να πεθάνει από καρδιοπάθειες; Και όμως, σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε εκτενής και πολύχρονη μελέτη νορβηγών επιστημόνων η οποία δημοσιεύεται στο τελευταίο τεύχος της επιθεώρησης Tobacco Control. Οι νορβηγοί επιστήμονες παρακολούθησαν 43.000 άνδρες και γυναίκες από τα μέσα της δεκαετίας του 70 ως το 2002, καταγράφοντας την πορεία της υγείας τους και τις συνήθειές τους. H στατιστική ανάλυση των δεδομένων που συνελέγησαν όχι μόνο επιβεβαίωσε παλαιότερες μελέτες σύμφωνα με τις οποίες το κάπνισμα συνδέεται άμεσα με τα εγκεφαλικά, τα εμφράγματα και διάφορους τύπους καρκίνου (θυμίζουμε ότι περισσότεροι από το 90% των καρκίνων του πνεύμονα αποδίδονται στο κάπνισμα), αλλά κατέδειξε και κάτι νέο: ότι δεν υπάρχει ασφαλής δόση καπνίσματος. Με άλλα λόγια, ακόμη και όσοι δεν καπνίζουν πολλά τσιγάρα την ημέρα και θεωρούν ότι δεν κινδυνεύουν με τα τρία-τέσσερα τσιγάρα που καπνίζουν κάθε βράδυ με την παρέα, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά σε σχέση με τους μη καπνιστές.

Η ελάττωση του βάρους και η άσκηση μειώνουν την υπερινσουλιναιμία και την αντίσταση στην ινσουλίνη αλλά και τους άλλους παράγοντες κινδύνου για ΣΝ.

Στο μεταβολικό σύνδρομο ορισμένα φάρμακα π.χ. αντιυπερτασικά (β-αναστολείς, διουρητικά), ή τα αντιδιαβητικά δισκία (σουλφονυλουρίες), μπορούν να επιδεινώσουν ή και να επισπεύσουν την εμφάνιση άλλων παραγόντων κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Θα πρέπει λοιπόν στα άτομα με μεταβολικό σύνδρομο αυτές οι ουσίες να χρησιμοποιούνται με προσοχή.

Στόχος μας θα πρέπει να είναι η εξάλειψη ή η βελτίωση κάθε παράγοντα κινδύνου χρησιμοποιώντας τα παρακάτω θεραπευτικά μέτρα:

• Κατάλληλη δίαιτα, σωματική άσκηση, απώλεια σωματικού βάρους.
• Υπογλυκαιμικά δισκία για τον έλεγχο του σακχαρώδη διαβήτη, όποτε αυτό είναι αναγκαίο.
• Μείωση της υπερινσουλιναιμίας και/ή της ινσουλινοαντίστασης με άσκηση και ενδεχομένως στο μέλλον με φάρμακα.
• Ρύθμιση της υπέρτασης.
• Χορήγηση υπολιπιδαιμικών φαρμάκων όταν ενδείκνυται.
• Αποφυγή φαρμάκων που προκαλούν υπεργλυκαιμία, υπερινσουλιναιμία και/ή ινσουλινοαντίσταση (π.χ. γλυκοκορτικοειδή και ορισμένα διουρητικά).

Δεν υπάρχουν όμως άκαμπτοι κανόνες. Η θεραπευτική αντιμετώπιση πρέπει να εξατομικεύεται. Σε μερικά άτομα ή σωματική άσκηση ή η απώλεια βάρους θα μπορούσαν να εξαλείψουν τους περισσότερους παράγοντες του μεταβολικού συνδρόμου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κάπνισμα, το οποίο αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για ΣΝ, ιδιαίτερα στο διαβήτη. Διακοπή του καπνίσματος μειώνει σημαντικά την πιθανότητα βλάβης όχι μόνο των στεφανιαίων αλλά και των αγγείων των κάτω άκρων.

Εφόσον δεν αποδώσει αυτή η τακτική, υπάρχουν φαρμακευτικοί παράγοντες που μειώνουν τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα και αναφέρεται ότι μειώνουν και την ινσουλινοαντοχή π. χ. η μετφορμίνη, η ακαρβόζη, και ορισμένα νέα φάρμακα όπως η γλιμεπιρίδη αλλά και μια νέα κατηγορία, οι θειαζολιδενδιόνες που θα κυκλοφορήσουν προσεχώς.

Ταυτόχρονα θα πρέπει να αντιμετωπισθούν η υπέρταση και η μικρολευκωματινουρία που ανταποκρίνονται στα περισσότερα αντιυπερτασικά. Τα αντιυπερτασικά της κατηγορίας των αναστολέων της αγγειοτασίνης αναφέρεται ότι έχουν ιδιαίτερο ευνοϊκό ρόλο εδώ. Τέλος μείωση του κινδύνου επιτυγχάνεται με τη μείωση των επιπέδων των λιπιδίων χρησιμοποιώντας συντηρητικά μέσα αρχικά και φαρμακευτική αγωγή όπου χρειάζεται ανάλογα με το ποια λιπίδια είναι αυξημένα (χοληστερίνη ή τριγλυκερίδια ή και τα δύο).

Είπαμε όμως ότι οι επιστήμονες υποστηρίζουν πως τα καρδιαγγειακά μπορούν να προληφθούν. Τώρα που γνωρίζουμε ότι τόσο η παχυσαρκία γενικότερα όσο και η συσσώρευση ενδοσπλαχνικού λίπους είναι αποτελέσματα του τρόπου της ζωής μας και μόνο, μπορούμε να αναλογιστούμε τις ευθύνες μας και να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας. Τι να κάνουμε; Μα το προφανές: να μιμηθούμε κατά το δυνατόν τις συνήθειες των 90χρονων Κρητών. Βεβαίως, αντιλαμβάνεται κανείς ότι δεν μπορούμε να μετακομίσουμε όλοι στην Κρήτη, ούτε μπορούμε να αλλάξουμε τον μολυσμένο αέρα των πόλεων όπου ζούμε. Υπάρχουν όμως πράγματα που μπορούμε να κάνουμε, αρκεί να τα θελήσουμε: μπορούμε να τρώμε καλύτερα και υγιεινότερα, μπορούμε να ασκούμαστε περισσότερο και συστηματικά, μπορούμε να χάσουμε βάρος. Με άλλα λόγια, για να μην είμαστε υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, ή απλώς να μη φέρουμε την επικίνδυνη κοιλιά με την αυξημένη περίμετρο, δεν έχουμε παρά να επαναπροσαρμόσουμε τη ζωή μας στα δεδομένα που είμαστε εξελικτικά σχεδιασμένοι να ζούμε και τα οποία απωλέσαμε στην πορεία.

Και αν χρειάζεστε αποδείξεις ότι η υιοθέτηση ορισμένων αλλαγών στον τρόπο ζωής είναι ικανές να σας προστατεύσουν από τα καρδιαγγειακά, διαβάστε τα παρακάτω που έχουν προκύψει από εμπεριστατωμένες μελέτες. H ελάττωση του σωματικού βάρους κατά 5% ελαττώνει το ενδοκοιλιακό λίπος κατά 30%, ενώ βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη, μειώνει την αρτηριακή πίεση και την κακή χοληστερόλη στο αίμα, και αυξάνει τα επίπεδα της καλής. Με άλλα λόγια, ο σωστός τρόπος ζωής διατηρεί τους παράγοντες κινδύνου σε έλεγχο και εμείς παύουμε να είμαστε υποψήφιοι για εμφράγματα και εγκεφαλικά. Και, πιστέψτε με, μπορεί σήμερα η επιστήμη να κάνει θαύματα και μπορεί στο μέλλον να είμαστε σε θέση να θεραπεύουμε καλύτερα τις τραυματισμένες από τα εμφράγματα καρδιές, όμως η ιπποκρατική ρήση «Κάλλιον του θεραπεύειν το προλαμβάνειν» έχει διαχρονική αξία…

Τι είναι η εισπνεόμενη ινσουλίνη;
Είναι σκόνη για εισπνοή ινσουλίνης ταχείας δράσης. Η δραστική ουσία του σκευάσματος είναι η ανθρώπινη ινσουλίνη σε περιεκτικότητα του 1 mg ή των 3 mg.

Σε ποιες περιπτώσεις χορηγείται;
Χορηγείται για τη θεραπεία ενηλίκων ασθενών µε διαβήτη τύπου 2, οι οποίοι δεν ελέγχονται επαρκώς µε αντιδιαβητικά δισκία. Μπορεί, επίσης, να χορηγηθεί για τη θεραπεία ορισμένων ενηλίκων ασθενών µε διαβήτη τύπου 1, οι οποίοι ενδέχεται να ωφεληθούν από την αντικατάσταση της υποδόριας ινσουλίνης ταχείας δράσης µε την εισπνεόμενη ινσουλίνη. Το φάρμακο χορηγείται µόνο µε ιατρική συνταγή.

Πώς χρησιμοποιείται;
Χορηγείται µόνο µε την ειδική συσκευή εισπνοών ινσουλίνης. Η ινσουλίνη βρίσκεται υπό τη μορφή σκόνης σε ειδική συσκευασία (blister). Για τη λήψη μίας δόσης, ο ασθενής τοποθετεί το blister στη συσκευή εισπνοής και το εισπνέει από το στόμα στους πνεύμονες. Πριν από την έναρξη της αγωγής, πρέπει να επικοινωνήσει µε γιατρό ή νοσοκόμα, για να του εξηγήσουν τη σωστή χρήση της συσκευής εισπνοών. Με τον τρόπο αυτό, θα μειώσει τους πιθανούς κινδύνους και θα επωφεληθεί στο έπακρο από την αγωγή. Χορηγείται δέκα λεπτά πριν από κάθε γεύμα.

Πώς δρα;
Ο διαβήτης είναι μία νόσος στην οποία το σώμα δεν παράγει επαρκή ινσουλίνη ώστε να ελέγχει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Η εισπνεόμενη ινσουλίνη είναι σκεύασμα ανάλογο της ινσουλίνης, όμοιο µε την ινσουλίνη που παράγεται στο πάγκρεας.

Παράγεται µε μία μέθοδο η οποία είναι γνωστή ως ‘τεχνολογία ανασυνδυασμένου DNA;
Σύμφωνα με αυτή, η ινσουλίνη παράγεται από ένα βακτήριο που έχει λάβει γονίδιο (DNA), το οποίο του επιτρέπει να παράγει ινσουλίνη. Όταν εισπνέεται, μέρος της ινσουλίνης απορροφάται από το αίμα (το υπόλοιπο καταλύεται στους πνεύμονες). Όταν φτάσει στο αίμα, η ινσουλίνη διευκολύνει τη μεταφορά γλυκόζης στα κύτταρα και συμβάλλει στον έλεγχο των επιπέδων σακχάρου. Με τον τρόπο αυτό, επιτυγχάνεται μείωση των συμπτωμάτων και των επιπλοκών του διαβήτη.

Ποιοι κίνδυνοι συνδέονται µε τη χορήγησή της;
Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες της εισπνεόμενης ινσουλίνης είναι υπογλυκαιμία (χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα) και βήχας. Εάν κάποιος ασθενής καπνίζει, η ποσότητα ινσουλίνης που απορροφάται από τους πνεύμονες αυξάνεται σημαντικά και αυτό ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας. Οι ασθενείς δεν πρέπει να καπνίζουν κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ενώ οι καπνιστές πρέπει να έχουν διακόψει το κάπνισμα τουλάχιστον έξι μήνες πριν από την έναρξη της θεραπείας. Εάν κάποιος ασθενής ξεκινήσει ή ξαναρχίσει το κάπνισμα κατά τη διάρκεια της θεραπείας, πρέπει αμέσως να αρχίσει εναλλακτική αντιδιαβητική αγωγή.

Κατά τη διάρκεια των κλινικών μελετών, παρατηρήθηκε ότι η εισπνεόμενη ινσουλίνη είχε μικρή αρνητική επίδραση στη λειτουργία των πνευμόνων, η οποία ενδέχεται να πάψει όταν διακοπεί η αγωγή. Δεν πρέπει να χορηγείται σε ασθενείς µε κακή ή ασταθή πνευμονική λειτουργία, όπως άσθμα, εμφύσημα ή χρόνια βρογχίτιδα, καθώς και σε ασθενείς οι οποίοι ενδέχεται να είναι υπερευαίσθητοι (αλλεργικοί) στην ανθρώπινη ινσουλίνη ή σε οποιοδήποτε από τα άλλα συστατικά του.

Η επίτευξη όμως αυτής της ευγλυκαιμίας, όπως αποκαλείται, απαιτεί στις περισσότερες περιπτώσεις θεραπευτικά σχήματα βασιζόμενα σε πολλαπλές δόσεις ινσουλίνης και συχνές μετρήσεις σακχάρου αίματος (3-4 ή και περισσότερες κάθε μέρα). Ωστόσο, συχνά τα άτομα με διαβήτη παρουσιάζουν δυσκολία στην προσαρμογή στις καθημερινές πολλαπλές μετρήσεις και ενέσεις. Έτσι, παρά τις εξελιγμένες μορφές αναλόγων ινσουλίνης που χορηγούνται σήμερα με τις αποκαλούμενες πένες ή στυλό ινσουλίνης, που κάνουν τη χορήγηση ινσουλίνης άνετη και διακριτική, το προκύπτον πρόβλημα συμμόρφωσης αποτελεί βασική αιτία μη ικανοποιητικής ρύθμισης των ατόμων με διαβήτη.

H προσπάθεια της επιστημονικής έρευνας επικεντρώθηκε σε εναλλακτικές μορφές χορήγησης ινσουλίνης από τη ρινική, στοματική ή πνευμονική οδό, ώστε η θεραπευτική αγωγή να γίνει πλέον αποδεκτή από τους διαβητικούς ασθενείς. Είναι γνωστό ότι η ινσουλίνη μέχρι σήμερα χορηγείται μόνο με ενέσεις κάτω από το δέρμα (υποδορίως), γιατί αλλιώς καταστρέφεται και δεν δρα. Τα δεδομένα όμως των τελευταίων ετών προκρίνουν ως ιδιαίτερα ωφέλιμη και ασφαλή υπό προϋποθέσεις τη χορήγηση ινσουλίνης από την πνευμονική οδό, τη χορήγηση δηλαδή εισπνεόμενης ινσουλίνης, ενώ οι άλλες εναλλακτικές οδοί χορήγησης βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο.

Η πρώτη βιβλιογραφική αναφορά για την εισπνεόμενη ινσουλίνη χρονολογείται από το 1925, λίγα χρόνια μετά την ανακάλυψη της ινσουλίνης το 1922, αλλά μόλις το 1970 τεκμηριώθηκε η υπογλυκαιμική δράση εισπνεόμενου αεροδιαλύματος κρυσταλλικής ινσουλίνης σε κουνέλια. Η χορήγηση ινσουλίνης διά της πνευμονικής οδού αξιοποιεί το πλεονέκτημα του συνδυασμού της εξαιρετικά μεγάλης κυψελιδικής – επιθηλιακής επιφάνειας απορρόφησης των πνευμόνων που συνδυάζεται με το πλούσιο τριχοειδικό δίκτυο αιμάτωσης αυτών. Τα 100 τ.μ. επιφάνειας απορρόφησης των πνευμονικών κυψελίδων αντιστοιχούν σε ένα γήπεδο τένις. Προϋπόθεση απορρόφησης μιας ουσίας από τους πνεύμονες είναι να φθάνουν τα σωματίδια αυτής της ουσίας μέχρι τις κυψελίδες. Για να γίνει αυτό, το μέγεθός τους θα πρέπει να είναι της τάξης του 1-5μm. Η εξέλιξη των συσκευών χορήγησης ινσουλίνης που επιτεύχθηκε τα τελευταία χρόνια διασφαλίζει την επίτευξη αυτού του ιδανικού μεγέθους των σωματιδίων της ινσουλίνης. Τα σωματίδια αυτά στη συνέχεια διέρχονται την κυψελιδοτριχοειδική μεμβράνη και απορροφούμενα μέσω του πλουσίου τριχοειδικού δικτύου φθάνουν στη συστηματική κυκλοφορία. Τελικά όμως μόνο ένα 10% της εισπνεόμενης ινσουλίνης φθάνει στη συστηματική κυκλοφορία και ασκεί τη γνωστή υπογλυκαιμική της δράση. Η χαμηλή αυτή βιοδιαθεσιμότητα της εισπνεόμενης ινσουλίνης οφείλεται σε απώλειες στη συσκευή χορήγησης (nebulizer) και στη δίοδό της από τις μεγάλες αεροφόρους οδούς (λάρυγγας, τραχεία, βρόγχοι). Η χορήγηση διαφόρων φαρμάκων μέσω της πνευμονικής οδού δεν είναι βέβαια άγνωστη μέχρι σήμερα, με πιο γνωστό παράδειγμα τη χορήγηση φαρμάκων σε ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή βρογχικό άσθμα.

Αρκετά συστήματα και συσκευές χορήγησης εισπνεόμενης ινσουλίνης έχουν δοκιμασθεί από τις διάφορες φαρμακευτικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο χώρο του διαβήτη: Pfizer (Exubera), Eli-Lilly (AERx-Air), Novo-Nordisk κλπ. Σε όλα τα συστήματα αυτά η ινσουλίνη είναι είτε σε υγρή μορφή είτε σε σκόνη. Οι περισσότερες δημοσιευμένες εργασίες μέχρι τώρα αφορούν τη συσκευή Exubera που περιέχει σκόνη ινσουλίνης σε συσκευασίες των 1 ή των 3 mg που ισοδυναμούν με 3 ή 9 μονάδες υποδόριας ταχείας δράσης ινσουλίνης αντίστοιχα. Ο θάλαμος της συσκευής δημιουργεί από τη σκόνη που διαλύεται ένα νέφος ψεκασμού που εισπνέεται από το άτομο που λαμβάνει την κάθε φορά απαιτούμενη δόση ινσουλίνης. Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια του συστήματος αυτού έχει μελετηθεί σε περισσότερους από 3500 ασθενείς, μέχρι και περισσότερα από 7 χρόνια. To σύστημα Exubera της εταιρείας Pfizer πήρε έγκριση από την επιτροπή φαρμάκων και τροφών των ΗΠΑ (FDA), καθώς και από την αντίστοιχη επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Ιανουάριο του 2006, και αναμένεται στην αγορά στις αρχές του 2007 για χορήγηση σε άτομα και με τις δύο μορφές διαβήτη (τύπος 1 και 2). Η κυκλοφορία των υπόλοιπων συσκευών που αναφέρθηκαν παραπάνω, οι οποίες έχουν και μικρότερο μέγεθος, αναμένεται τα προσεχή ένα με δύο έτη, γεγονός που θα αυξήσει τις δυνατότητες επιλογής και θα προσφέρει μεγαλύτερη άνεση στους διαβητικούς.